NHÂN DÂN VIỆT NAM.ORG
TIẾNG NÓI CỦA MỘT SỐ NGƯỜI VIỆT YÊU NƯỚC TRONG NUỚC VÀ HẢI NGOẠI VẬN ĐỘNG TOÀN DÂN QUYẾT TÂM
CÓ NGÀY VUI ĐẠI THẮNG VIỆT NAM III LÀ ĐẬP TAN ÂM MƯU DBHB CỦA ĐẾ QUỐC MỸ, GIẢI TRỪ VÀ GIẢI HOẶC
GIẶC ÁO ĐEN VATICAN – GIẶC ÁO ĐEN BẢN ĐỊA – GIẶC TIN LÀNH

    Giới thiệu một số website:

   * Cong San
   * Nhan Dan
   * Cong An
   * Cong An N.D.
   * Quan Doi N.D
   * Lao Dong
   * Thanh Nien
   * Tuoi Tre
   * Saigon G, P.
   * VNA Net
   * Voice of V.N.
   * www.chuyenluan.com
   * www.duoctue.org
   * www.khuongviet.net
   * www.nguoivietyeunuoc.org
   * www.nguyentua.com
   * www.dongduongthoibao.net
   * www.dongduongthoibao.com
   * home.comcast.net/~charlieng


   

PHONG TRÀO PHẬT GIÁO MIỀN NAM NĂM 1963 VÀ CÁCH MẠNG 1-11-63


 

Tam Đại Việt Gian Ngô Đ́nh Diệm & Ngô Đ́nh Nhu Đền Tội Nợ Máu Nhân Dân

 

 TUYỂN TẬP NHỮNG SỰ KIỆN LỊCH SỬ CÁCH MẠNG MIỀN NAM 1/11/63

 

 

 

 

* BẤT NGỜ, SINH VIÊN HUẾ 1963 - HỒI ỨC CỦA NGUYỄN ĐẮC XUÂN

* MÙA PHẬT ĐẢN ĐẪM MÁU 63 - Tiến Sĩ Vũ Ngự Chiêu  

* CUỘC CÁCH MẠNG 01-11-1963 - HOÀNH LINH ĐỖ MẬU

* NGỰA NON HÁU ĐÁ - Trần Đ́nh Hoàng

* NHÂN DÂN MIỀN NAM HÂN HOAN CHÀO MỪNG CÁCH MẠNG 1/11/63

* KENEDY LÀ NGƯỜI ĐẰNG SAU CÁI CHẾT CỦA NGÔ Đ̀NH DIỆM

 

PHONG TRÀO PHẬT GIÁO MIỀN NAM NĂM 1963

 LẬT ĐỔ CHÍNH QUYỀN NGÔ Đ̀NH DIỆM (01/11/1963

 

Lê Cung

 

 

Ngô Đ́nh Diệm vốn là quan lại phong kiến dưới thời Pháp, được Mỹ đưa lên nắm chính quyền ở miền Nam Việt Nam từ tháng 7/1954. Nhưng chín năm sau, Diệm bị Mỹ gạt khỏi chính quyền một cách không thương tiếc bằng cuộc đảo chính quân sự ngày 1/11/1963. Tại sao như vậy? Câu trả lời có thể t́m ngay trong chính sách dùng tay sai của Mỹ và bản chất của chính quyền đó. Nhưng nguyên nhân quan trọng hơn cả làm cho chính quyền Diệm suy yếu đi đến sụp đổ là thắng lợi liên tục của cách mạng miền Nam từ phong trào Đồng khởi, là phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân, trực tiếp là phong trào đô thị miền Nam, trong đó có phong trào Phật giáo.

 

Bài viết này góp phần cung cấp một số tư liệu về phong trào Phật giáo miền Nam năm 1963, chủ yếu ở Huế và Sài G̣n. Từ đó giúp chúng ta hiểu rơ hơn về tác động của phong trào này đối với cuộc đảo chính lật đổ chính quyền Diệm ngày 01/11/1963.

 

Trước hết cần hiểu rơ thái độ của Phật giáo đối với chế độ Ngô Đ́nh Diệm. Năm 1954, khi Diệm mới vừa lên nắm chính quyền ở miền Nam, Phật giáo đă tỏ thái độ và cho rằng: "Cuộc sống sẽ hiểm nghèo hơn dưới chế độ Diệm, hơn bất cứ thời gian nào dưới Pháp thuộc trước đây. Chúng ta chắc phải qua những ngày tháng khó khăn hơn"(1). Với Phật giáo "chủ nghĩa nhân vị là một thủ đoạn bịp bợm nhằm làm cho Thiên Chúa giáo trở nên hấp dẫn. Gia đ́nh họ Ngô tượng trưng không chỉ cho Thiên Chúa giáo, mà cả cho sự can thiệp của nước ngoài"(2). Năm 1963, khi Phật giáo vừa dấy lên phong trào chống chính quyền Ngô Đ́nh Diệm, Ngô Đ́nh Nhu đă tiết lộ với báo chí nước ngoài rằng: "Những người Phật giáo đă chuẩn bị gây rối loạn từ hai năm nay... Nhóm ở Huế hiện nay đang t́m cách mở rộng ảnh hưởng của họ ra các giáo phái khác"(3).

 

Từ khi được truyền vào nước ta, "lịch sử đạo Phật cũng như lịch sử dân tộc Việt Nam có những bước thăng trầm, thịnh suy, nhưng dù ở trong hoàn cảnh nào đạo Phật cũng ḥa nhập với đời sống dân tộc, cùng chung vận mệnh với dân tộc và có nhiều cống hiến đối với dân tộc"(4). Thật vậy, trong suốt chiều dài hai ngàn năm lịch sử, giới Phật tử và nhiều vị Cao Tăng đă nhập thế tham gia vào những phong trào yêu nước, những cuộc kháng chiến chống xâm lăng, những công cuộc phục hưng đất nước. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ "cái tinh túy của đạo Phật được phát huy, được luân lư dân tộc chấp nhận. Đó là h́nh ảnh của Ḥa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu, một kỳ công không dễ ǵ có được, là hun đúc lịch sử, là tinh hoa của Phật giáo, với tầm cỡ thế giới không dễ ǵ có được, nhất là h́nh ảnh Ngài đến lúc trái tim không c̣n hoạt động được nữa"(5).

 

Với những ḍng tư liệu trên đây điều trước hết phải được rút ra là phong trào Phật giáo ở miền Nam không đơn thuần chỉ bắt nguồn từ yếu tố tôn giáo mà c̣n có cả yếu tố dân tộc.

 

Phong trào Phật giáo miền Nam năm 1963 được bắt đầu ở Huế bằng việc quần chúng Phật tử bao vây Tỉnh ṭa Thừa Thiên vào chiều ngày 7/5/1963 để phản đối chính quyền Ngô Đ́nh Diệm cấm treo cờ Phật giáo trong ngày Phật đản. Ngày hôm sau (8/5/1963), một cuộc biểu t́nh lớn của quần chúng Phật tử Huế từ chùa Diệu Đế. Đoàn biểu t́nh đă hô vang các khẩu hiệu: "Tự do tín ngưỡng"; "Đả đảo những kẻ chống lại tôn giáo"; "Phật giáo bất diệt". Đến tối, quần chúng bao vậy Đài phát thanh Huế đ̣i chính quyền Ngô Đ́nh Diệm giải quyết những yêu sách của ḿnh. Chính quyền Ngô Đ́nh Diệm đă huy động xe tăng và binh lính đến đàn áp làm 8 Phật tử ở độ tuổi thiếu niên thiệt mạng và nhiều người bị thương.

 

Ngày 10/5/1963, Tăng Ni, Phật tử họp mít tinh tại chùa Từ Đàm, lên án chính quyền Ngô Đ́nh Diệm và tỏ rơ quyết tâm đấu tranh một mất một c̣n với chính quyền Ngô Đ́nh Diệm để bảo vệ Phật pháp: "Chúng tôi đă quá biết ai giết chúng tôi", "Đả đảo hành động sát nhân, vu khống", "Máu đă chảy, chúng tôi sẵn sàng trả bằng máu", ... (6); đồng thời ra tuyên ngôn đ̣i chính quyền Ngô Đ́nh Diệm thực thi chính sách b́nh đẳng tôn giáo và "đền bồi một cách xứng đáng cho những kẻ bị giết oan vô tội và kẻ chủ mưu giết hại đền bồi đúng mức"(7).

 

Những hành động đẫm máu trên của chính quyền Ngô Đ́nh Diệm đă làm cho sự phản kháng trước đây của Phật giáo vốn âm ĩ, ngấm ngầm nay bùng nổ thành một phong trào rộng lớn trên toàn diện miền Nam, được dư luận trong và ngoài nước ủng hộ.

 

Ngày 30/5/1963, tại Sài G̣n bốn trăm nhà sư biểu t́nh ngồi trước trụ sở Quốc hội ngụy và loan báo một cuộc tuyệt thực lớn trên toàn miền Nam. Ở hầu khắp miền Nam, cả thành thị lẫn nông thôn, đồng bào Phật tử có sự hưởng ứng của các tầng lớp nhân dân, tham gia tích cực những cuộc biểu t́nh, tuyệt thực lên án chính quyền chính Ngô Đ́nh Diệm đàn áp tôn giáo. Đáng chú ư là lực lượng sinh viên, một lực lượng nằm ngoài dự tính của Diệm.

 

Ngày 3/6/1963, năm trăm sinh viên Huế đă tập hợp trước trụ sở "Đại biểu Chính phủ" miền Bắc Trung nguyên Trung phần, biểu t́nh phản đối chính quyền Diệm đàn áp tôn giáo. Cuộc biểu t́nh đă bị lực lượng cảnh sát Diệm đàn áp và giải tán bằng hơi cay. Để cứu nguy cho t́nh h́nh ngày càng xấu đi chính quyền Ngô Đ́nh Diệm ra lệnh phong tỏa chùa Từ Đàm (Huế), chùa Xá Lợi (Sài G̣n).

 

Trong lúc chính quyền Ngô Đ́nh Diệm đang lúng túng đối phó với phong trào Phật giáo ngày càng lên cao th́ ngày 11/6/1963, Ḥa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu tại Sài G̣n. Mặc dầu đă được loan báo trước ba ngày, chính quyền Ngô Đ́nh Diệm vẫn ngoan cố cho rằng đó chỉ là sự đe dọa không thể thực hiện được, nên không cần phải có một sự nhân nhượng nào đối với Phật giáo. Vụ tự thiêu đă gây nên một chấn động mạnh ở cả trong nước và trên b́nh diện quốc tế: "Cuộc hy sinh phi thường và dũng cảm của Ḥa thượng Thích Quảng Đức, h́nh ảnh cụ ngồi thẳng như tượng đá trong ngọn lửa rực hồng đă nhanh như một làn sóng điện làm sôi nổi dư luận trong cả nước Việt Nam và trên thế giới. Ảnh của vị Ḥa thượng Việt Nam Thích Quảng Đức ngồi trong ngọn lửa được đăng trên hầu hết các báo khắp năm châu, với những ḍng chữ nói lên sự khâm phục"(8). Đặc biệt, cuộc tự thiêu đă làm cho dư luận Mỹ sang quay chống Ngô Đ́nh Diệm và gia đ́nh y. Trong một cuộc tiếp xúc với Ngô Đ́nh Diệm, Truheart - Đại diện Mỹ đă chỉ ra rằng: "Chính quyền Kennedy không ưa thích t́nh trạng rối ren"(9).

 

Ở trong nước "hành động cao cả" của Thích Quảng Đức đă ghi sâu trong tâm trí công chúng và được xem như là một biểu tượng cao nhất về sự căm phẫn của đồng bào Phật giáo đối với chính quyền Ngô Đ́nh Diệm. Nó có tác dụng to lớn trong việc thúc đẩy quần chúng tiếp tục cuộc đấu tranh chống chính quyền Ngô Đ́nh Diệm. Ngày 16/6/1963, bất chấp sự cấm đoán của chính quyền Ngô Đ́nh Diệm, đồng bào Sài G̣n xuống đường biểu t́nh kéo đến chùa Xá Lợi, nơi đặt thi hài của Ḥa thượng Thích Quảng Đức. Chính quyền Ngô Đ́nh Diệm cho năm trăm hiến binh, cảnh sát đến đàn áp. Đồng bào biểu t́nh nhất là thanh niên, sinh viên, học sinh đă hăng hái chiến đấu hàng giờ đồng hồ. "Quần chúng ḥa vào nhau như những giọt nước trong đại dương và trong t́nh yêu người ta tự thấy ḿnh lớn lên và không c̣n sợ hăi nữa"(10). "Đây là cuộc đấu tranh chính trị quyết liệt nhất ở Sài G̣n trong mấy năm nay. Nó đă làm sâu sắc thêm mâu thuẫn giữa nhân dân ta với chế độ độc tài phát-xít Mỹ-Diệm, đẩy chúng vào t́nh thế bị cô lập hơn bao giờ hết"(11) .

 

Sau vụ tự thiêu của Ḥa thượng Thích Quảng Đức, chính quyền Ngô Đ́nh Diệm tỏ ra có sự nhượng bộ đối với Phật giáo bằng việc kư kết một bản Thông cáo chung ngày 16/6/1963. Nội dung Thông cáo chung về cơ bản thỏa măn được năm nguyện vọng mà Phật giáo đă đề ra trong bản Tuyên ngôn ngày 10/5/1963. Đứng về phương diện thương thuyết, việc kư kết Thông cáo chung là một thắng lợi lớn của Phật giáo. Nhưng thực ra đối với chính quyền Ngô Đ́nh Diệm, đây chỉ là một kế hoăn binh của để chuẩn bị cho một kế hoạch quy mô rộng lớn nhằm đè dập tắt phong trào Phật giáo. Trong một cuộc họp với mười tám tướng tá vào đầu tháng 7/1963, Ngô Đ́nh Nhu nói: "Nếu chính phủ này không giải quyết vấn đề Phật giáo, nó sẽ bị lật đổ v́ cuộc đảo chính quân sự"(12). Theo Nhu "Bất cứ một chính phủ nào thay thế chính phủ này trước hết sẽ đập tan những người Phật giáo" (13) .

 

Nửa đêm ngày 20/8/1963, dưới quyền chỉ huy trực tiếp của Ngô Đ́nh Nhu, quân đội đặc biệt của Diệm đă tấn công tất cả các ngôi chùa miền Nam. Ở Sài G̣n, chùa Xá Lợi là trọng điểm đánh phá của quân đội Diệm. Tăng Ni, Phật tử tay không đă chống cự quyết liệt với quân đội. Ở Huê, cứ điểm quan trọng của Phật giáo, chính quyền Ngô Đ́nh Diệm cho quân chiếm thành phố và tấn công chùa. Dân chúng lập tức đổ ra đường đánh mơ báo động. Từ Đàm ngôi chùa chính ở Huế bị tấn công lúc thi hài của một nhà sư nữa tự thiêu đang chờ chôn cất. Khắp miền Nam các chùa chiền đều bị quân đội Diệm tấn công. Phật giáo gọi đây là ngày "Pháp nạn" (21/8/1963).

 

Sau cuộc tiến công chùa của quân đội Diệm, nh́n bên ngoài hầu như các tổ chức Phật giáo đều bị đè bẹp, lệnh thiết quân luật được ban bố trên khắp miền Nam. Nhưng chính sự kiện này đă đẩy nhanh sự sụp đổ của chính quyền Ngô Đ́nh Diệm. Những nhà sư và các Phật tử vẫn tiếp tục hoạt động bí mật Các cuộc tự thiêu vẫn tiếp diễn và thu hút dư luận chú ư tới sự phản đối của Phật giáo đối với chính quyền Ngô Đ́nh Diệm. Các tướng lĩnh chóp bu trong quân đội ngụy Mỹ đă bắt đầu vận động lôi kéo các phần tử không ăn cánh với Diệm, lập ra "Hội đồng quân nhân cách mạng" bàn mưu kế lật đổ Diệm.

 

Về phía Mỹ, trước sự thất bại nặng nề của quân ngụy ở nông thôn đồng bằng, nhất là từ sau thắng lợi của quân giải phóng trong chiến trận Ấp Bắc (3/1/1963), trước phong trào đấu tranh chính trị ngày càng lên cao ở các đô thị, đặc biệt là phong trào Phật giáo, "chiến tranh đặc biệt" của Mỹ đứng trước nguy cơ phá sản. Mỹ thấy Diệm và anh em Diệm không c̣n là công cụ đáp ứng cho việc duy tŕ chủ nghĩa thực dân mới của chúng ở miền Nam. Mâu thuẫn Mỹ - Diệm càng trở nên căng thẳng và Mỹ đă bí mật lựa chọn phương án "thay ngựa giữa ḍng".

 

Ngày 22/8/1963, Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố không tán thành chính sách đàn áp Phật giáo của Diệm - Nhu và tỏ ư "lấy làm tiếc" trước những sự việc đă xảy nhằm để xoa dịu phong trào Phật giáo. Cùng ngày này, Cabodge Lodge đến Sài G̣n nhận chức đại sứ trước dự định. Ngày 1/11/1963, Mỹ ủng hộ nhóm tướng lĩnh ngụy, do Dương Văn Minh cầm đầu làm cuộc đảo chính lật đổ Diệm - Nhu. Chế độ độc tài gia đ́nh trị và nền "Đệ nhất cộng ḥa" với thuyết "Cần lao nhân vị" do Mỹ đẻ ra đă hoàn toàn sụp đổ.

 

Bàn về vai tṛ của phong trào Phật giáo trong cuộc đảo chính lật đổ chính quyền Ngô Đ́nh Diệm, đă có ư kiến cho rằng phong trào Phật giáo như một chất xúc tác dẫn đến cuộc đảo chính, ư kiến khác cho phong trào Phật giáo cùng với phong trào thanh niên sinh viên học sinh, có tính chất như phong trào châm ng̣i nổ cho phong trào đô thị miền Nam chống chế độ Mỹ - Diệm, có tác động trực tiếp đến cuộc đảo chính lật đổ chính quyền Diệm. Kết hợp với các ư kiến trên đây cùng với những tư liệu đă tŕnh bày, có thể nói rằng trong ḍng chảy thắng lợi liên tục của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ở miền Nam, cuộc đảo chính lật đổ chính quyền Ngô Đ́nh Diệm (1/11/1963) là kết quả trực tiếp của phong trào Phật giáo và phong trào nhân dân đô thị chống chính quyền Ngô Đ́nh Diệm trong năm 1963, trước hết là phong trào ở Sài G̣n và Huế.

 

Cuộc đấu tranh của Phật giáo nổ ra từ tháng 5/1963 đă thu hút đông đảo quần chúng tham gia và cuộc đấu tranh đă nhanh chóng góp phần làm suy yếu chính quyền Ngô Đ́nh Diệm. Những cuộc biểu t́nh, tuyệt thực, những vụ tự thiêu, v.v... đă làm cho hậu phương của địch thêm rối loạn. Chính quyền Ngô Đ́nh Diệm suy yếu nghiêm trọng về chính trị, bị dư luận trong nước và thế giới lên án. Mâu thuẫn trong nội bộ Diệm, giữa Diệm và Mỹ trở nên gay gắt trước làn sóng cách mạng của nhân dân miền Nam, trong đó có phong trào Phật giáo, khiến cuộc đảo chính phải nổ ra trong ư đồ của Mỹ là để cứu lấy "chế độ thực dân kiểu mới" của chúng ở miền Nam. Nhưng lịch sử không giờ "chiều ư" những kẻ đi ngược ḍng. Sau đảo chính, chính quyền tay sai của Mỹ ở miền Nam chẳng những không ổn định mà lại khủng hoảng trầm trọng hơn. Âm mưu đảo chính và phản đảo chính liên tục nổ ra. Tất cả đă góp phần tạo thêm thời cơ thuận lợi cho phong trào cách mạng miền Nam tiến lên giành thắng lợi, trước hết là đánh bại chiến lược "chiến tranh đặc biệt" của Mỹ.

 

Chú thích

 

(1) và (2) Phong trào Phật giáo ở miền Nam Việt Nam (tài liệu tham khảo đặc biệt). Việt Nam Thông tấn xă xuất bản. Hà Nội, 1973, tr. 13, tr. 10.

 

(3) Phong trào Phật giáo ở miền Nam Việt Nam (tài liệu tham khảo đặc biệt). Việt Nam Thông tấn xă xuất bản. Hà Nội, 1973, tr. 27.

 

(4) Phan Huy Lê - Hồ Chủ Tịch với ḍng văn hóa Phật giáo Việt Nam trong "Nội san nghiên cứu Phật học" (số đặc biệt kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh của Hồ Chí Minh) tháng 1/1991, tr. 9.

 

(5) Trần Bạch Đằng. Mấy vấn đề về nghiên cứu và lịch sử dân tộc trong "Mấy vấn đề về Phật giáo và lịch sử tư tưởng Việt Nam". Hà Nội, 1980, tr. 22-23.

 

(6) Đó là những khẩu hiệu được quần chúng Phật tử căng lên trong buổi mít tin. Dẫn theo "Trước cơn sóng gió. Ban Hướng Dẫn Gia Đ́nh Phật Tử Trung phần xuất bản, Huế, 1964, tr. 39"

 

(7) Bản Tuyên ngôn của Tăng, tín đồ Phật giáo Việt Nam đọc tại chùa Từ Đàm ngày 10/5/1963. Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II. Kư hiệu tài liệu SC. 04-8352.

 

(8) Trần Văn Giàu. Miền Nam giữ vững thành đồng, Tập II. Nxb. Khoa học, Hà Nội, 1966, tr. 342.

 

(9) Phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam (tài liệu tham khảo đặc biệt) Việt Nam Thông tấn xă xuất bản, Hà Nội, 1973, tr. 55, tr. 35.

 

(10) Tâm Phong. Nhớ lại cuộc vận động của Phật giáo. Tuần báo Hải Triều Âm, số 18, ngày 24/8/1964, tr. 10.

 

(11) Những sự kiện lịch sử Đảng, Tập III. Nxb. Thông tin lư luận, Hà Nội, 1985, tr. 268.

 

(12) Jerrold Schecter. The New Face of the Buddhas. John Weatherhill, Tokyo, 1967, tr. 197.

 

(13) Jerrold Schecter, Sđd, tr. 182.

 

Trích Chuyển Luân, tháng 12/03

NDVN, ngày 19/12/06



<Go Back>
Printer Friendly Page Send this Story to a Friend