LTS: Chỉ sống có 24 năm và vẻn vẹn có 9 phút trên pháp trường nhưng Nguyễn Văn Trỗi đă đi vào lịch sử kháng chiến chống xâm lược của nước ta như một biểu tượng của ḷng quả cảm và khí phách anh hùng, là tấm gương sáng cho các thế hệ thanh niên học tập về ḷng yêu nước, khát vọng độc lập tự do - những tố chất rất cần cho sự dấn thân của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc bất cứ thời đại nào.
44 năm đă trôi qua, v́ nhiều lư do khác nhau, những chi tiết về cuộc đời người anh hùng, về lư tưởng sống, nhất là những bí mật của trận đánh, những người trong tổ chức của Đội biệt động 65 từng nổi tiếng trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước mới dần được tiết lộ.
VTC News đă sưu tầm, t́m gặp lại những nhân vật có liên quan tới anh hùng Nguyễn Văn Trỗi và sự kiện "cầu Công Lư" với mục đích cung cấp thêm cho bạn đọc những tư liệu mới nhất về cuộc đời người anh hùng này, cả những hy sinh to lớn của đồng đội anh, thế hệ thanh niên thời kháng chiến chống Mỹ, để chúng ta có được cuộc sống độc lập, tự do, hạnh phúc như ngày hôm nay.
Kỳ 1: Tiếng "sét" trên cầu Công Lư
Chúng tôi có mặt trên cầu Công Lư (cầu Nguyễn Văn Trỗi hiện nay) vào một sáng tháng Mười. Trời nắng nóng. Cầu Công Lư nằm trên đường Nguyễn Văn Trỗi, tuyến huyết mạnh từ sân bay Tân Sơn Nhất vào trung tâm thành phố Hồ Chí Minh đang được xây dựng lại và mở rộng.
 |
|
Cầu Công Lư ngày nay |
44 năm trước, tại đây đă xảy ra một sự kiện làm rung chuyển dư luận toàn cầu: Hai chiến sĩ trẻ của Đội biệt động 65 nổi tiếng Sài G̣n là Nguyễn Văn Trỗi và Nguyễn Hữu Lời đă đặt bom nhằm tiêu diệt Bộ trưởng Quốc pḥng Mỹ thời bấy giờ là McNamara khi ông ta tới thị sát chiến trường miền Nam để chính thức xâm lược nước ta.
Chuyện không thành, nhưng sự kiện này như một tia chớp báo hiệu cơn sấm sét sẽ trút xuống đầu kẻ thù, một khi chúng tới xâm lược nước ta.
Trái ḿn trong thùng sắt tây
Chuyện xảy ra đă 44 năm, nhưng ông Nguyễn Hữu Lời vẫn cảm thấy mới như ngày hôm qua: “Tổ biệt động của chúng tôi do anh Tư Kiếm cầm đầu được giao nhiệm vụ tiêu diệt tên trùm ṣ đế quốc McNamara. Theo dơi đường đi nước bước 4 chuyến McNamara sang Sài G̣n trước đây th́ thấy có một quy luật chung, đó là ông ta đi từ sân bay Tân Sơn Nhất vào trung tâm thành phố theo đường Công Lư. Ra đón McNamara bao giờ cũng có đầy đủ các nhân vật cao cấp quân sự và dân sự Mỹ, ngụy quyền Sài G̣n.
Lúc đó, ba phương án tác chiến được Ban chỉ huy cấp trên nhanh chóng thông qua: Thuê một căn nhà cạnh đường Công Lư, ḿn định hướng đặt trong nhà, việc câu dây, bảo vệ trái ḿn dễ dàng, thuận tiện hơn, không lo bị phát hiện. Phương án hai là chôn hai trái ḿn gần đầu cầu Công Lư đón xe của McNamara qua cầu, vừa xuống dốc thoai thoải th́ ḿn nổ. Phương án ba, nếu McNamara không vào thành phố theo đường Công Lư th́ tiếp tục theo dơi, đón đánh khi McaNamara rời Sài G̣n”.
 |
| Nguyễn Văn Trỗi và Nguyễn Hữu Lời bên quả bom tự tạo. Ảnh tư liệu |
Để lư giải cho việc lựa chọn “nhân sự” cho trận phục kích đặc biệt quan trong này, chúng tôi đă tới nhà ông Tư Kiếm. Nhà ông nằm trong một con hẻm nhỏ của đường Lê Văn Sĩ, quận 3. Ông Tư Kiếm năm nay đă hơn 80 tuổi, trí nhớ giảm sút nhiều sau những năm tháng tù đày tra tấn.
“Tôi chọn 3 chiến sĩ biệt động tham gia trận đánh này. Anh Ba Sơn làm nghề đạp xích lô, anh ruột tôi, tuổi đă hơn 40; Nguyễn Hữu Lời làm nghề hớt tóc, anh em con cô, con cậu ruột với tôi (19 tuổi) và em họ tôi là Nguyễn Văn Trỗi, thợ điện (24 tuổi). Chúng tôi đều quê ở xă Thanh Quưt, huyện Điện Bàn, Quảng Nam và đều cư ngụ ở quanh vùng Vườn Xoài, đường Trương Minh Giảng. Gia đ́nh, họ hàng chúng tôi đến vùng này sinh cơ lập nghiệp từ trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945”, ông Tư Kiếm nhớ lại.
Công việc đang được chuẩn bị th́ Tổ biệt động của ông nhận thông báo: Phái đoàn của McNamara sẽ tới Sài G̣n vào Thứ Hai, ngày 11/5/1964, tức là sớm hơn dự kiến hai tuần.
Ngay lập tức, ông Tư Kiếm tập gấp anh em trong tổ. Nguyễn Hữu Lời chạy sang Gia Định t́m Ba Sơn - khi ấy đang hành nghề xích lô máy, và Nguyễn Văn Trỗi. Nhà chưa kịp thuê. V́ vậy phương án hai được triển khai: Phục kích tại đầu cầu Công Lư...
 |
| Ông Nguyễn Hữu Lời (trái) và ông Tư Kiếm đang kể lại sự kiện cầu Công Lư với VTC News. |
Đứng trên đầu cầu Công Lư, ông Nguyễn Hữu Lời kể cho chúng tôi nghe: “Hồi đó, hai bên đầu cầu Công Lư chưa có nhà cao san sát, chưa có chùa Vĩnh Nghiêm như bây giờ. Từ dăy cầu tiêu công cộng của xóm Lách sát bờ rạch, cách mặt đường khoảng 150 mét, có thể nh́n bao quát những đoạn đường dẫn đến hai đầu cầu. Trái ḿn được chôn trong băi rác cạnh đường, cách đầu cầu phía vào thành phố 50 mét, ngay gần cồng chùa Vĩnh Nghiêm ngày nay”.
Để bảo vệ cho chuyến đi của McNamara quân đội, quân cảnh, cảnh sát được huy động rất đông. Chúng canh gác cả chặng đường rất cẩn mật.
Tư Kiếm họp anh em trong tổ bàn lại kế hoạch đưa ḿn tới băi rác gần cầu Công Lư. Ba Sơn kéo xe ba gác, trên chất gạch, cát, xi măng chết, trái ḿn 8 kg giấu trong thùng. Nguyễn Hữu Lời cầm tập sách đóng vai một học sinh lảng vảng ở cầu để báo hiệu cho Ba Sơn vào cầu lúc địch bớt chú ư tới người qua lại. Tư Kiếm thủ trong người một quả lựu đạn đi theo bảo vệ Ba Sơn. C̣n Nguyễn Văn Trỗi chờ ở ngă tư Yên Đỗ - Trương Minh Giảng, sẵn sàng đón Ba Sơn hoặc Tư Kiếm nếu việc bại lộ.
Thấy trước mặt có xe chở than sắp lên cầu Trương Minh Giảng (cầu Lê Văn Sỹ hiện nay), một tên cảnh sát giữ xe than lại. Ba Sơn kéo xe cát, xi măng với cái thùng thiếc đựng xi măng chết tới sát xe than th́ dừng lại nói với tên cảnh sát: “Chú cho tôi đi chữa thuê cái cầu tiêu, chú”. Nh́n Ba Sơn trong vai thợ hồ với bộ quần áo c̣n bết cứng từng măng vữa, đất, mồ hôi ṛng ṛng trên mặt, tên cảnh sát không chút nghi ngờ khoát tay cho xe anh qua. Ba Sơn cúi rạp người kéo xe ba gác vượt cầu, Tư Kiếm thong thả đi theo bên lề đường.
Như vậy là mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch, trừ một chi tiết làm thót tim các biệt động thành. Số là khi Ba Sơn và Nguyễn Hữu Lời bê chiếc thùng thiếc có trái ḿn bên trong vùi vào đống gạch vụn lẫn rác rưởi th́ bất ngờ, một bà lăo qua đường trông thấy, tưởng hai người vứt đi nên tới xin đem chiếc thùng về sửa lại để dùng.
Ba Sơn và Lời toát mồ hôi, chỉ c̣n thiếu nước chắp tay lạy bà: “Không dùng được nữa đâu, chúng tôi trước đây làm bô đổ phân lợn, nay thủng hết rồi”. May sao bà già bỏ đi. Cả hai nh́n nhau hú vía. Lúc đó là 12 giờ trưa ngày 9/5/1964.
Vào trận
Chín giờ ba mươi phút tối 10/5/1964, tổ của Tư Kiếm xuất phát, hoàn tất phần chuẩn bị sau cùng, bảo vệ Lời làm nhiệm vụ rải dây điện nối vào trái ḿn.
Cho tới nay vẫn c̣n nhiều người không hiểu v́ sao Nguyễn Văn Trỗi vừa cưới vợ lại tham gia trận đánh nguy hiểm này. Ông Tư Kiếm lư giải: “Nhiệm vụ của Trỗi là chuẩn bị chu đáo dây điện, ghép pin và thử đi thử lại cho chắc chắn cài là nổ một trăm phần trăm. C̣n nhiệm vụ đi phục kích tiêu diệt kẻ thù được giao cho Ba Sơn và Nguyễn Hữu Lời.
Tuy nhiên, đến giờ xuất kích, Ba Sơn lại bị kẹt xe, đến chậm; hơn nữa, Trỗi lại tha thiết "xin được giao nhiệm vụ và tự nguyện xin được chia sẻ với tổ mọi gian nan, nguy hiểm. Hạnh phúc gia đ́nh không hề ảnh hưởng tới quyết tâm đánh Mỹ, v́ nhiệm vụ như thế này chẳng phải trong đời có lần thứ hai”.
Nguyễn Hữu Lời đến dăy cầu tiêu công cộng đă gặp Nguyễn Văn Trỗi chờ sẵn, chiếc xe máy Sharp của Trỗi mới mua dựng ở đầu đường vào dăy cầu tiêu chuẩn bị chở Lời khi công việc hoàn thành.
“Tới nơi, tôi cởi quần áo ngoài đưa cho anh Trỗi, mặc độc chiếc quần xà lỏn lội xuống con rạch đầy phân và bùn hôi thối vô cùng. Không may cho chúng tôi là nước rạch Thị Nghè hôm ấy không đầy như mấy tối trước. Tôi ra tới giữa rạch vẫn hở nửa người. Ven bờ rạch, nước cạn chỉ c̣n bùn và rau muống.
Không thể dầm ḿnh xuống nước, tôi đành lấy rau muống quấn vào người và đầu để ngụy trang. Tôi nằm ngửa trườn trên bùn, kéo dây theo. Chính v́ nước quá cạn, nên mỗi bước trườn của tôi đều gây ra tiếng động nhẹ, một thằng em họ của tên cảnh sát ngồi trong cầu tiêu chú ư. Hắn thấy bóng người dưới rạch đang gỡ dây, kéo dây nên theo dơi, thấy không phải là người kiếm cá thông thường. Hắn chạy về đồn cảnh sát ở đường Yên Đỗ báo tin. Địch kéo đến bao vây ngay.
Lúc đó, tôi đă nối xong dây, ḅ quay trở lại dăy nhà tiêu. Tới gần bờ th́ phát hiện ra anh Trỗi bị bắt. Tôi quay trở lại, nhưng không kịp nữa v́ ḍng kênh rộng lại quá ít nước. Không c̣n chỗ trốn. Tôi cũng bị bắt”, ông Lời nhớ lại.
Có một chi tiết mà theo ông Lời th́ măi gần 20 năm sau ngày giải phóng ông mới lư giải được, đó là khi ông và anh Trỗi bị bắt, ông thấy ông Tư Kiếm và Ba Sơn lại lởn vởn trong đám đông, trong khi theo nguyên tắc, khi đồng đội bị lộ hoặc bị bắt th́ phải trốn đi ngay để bảo toàn lực lượng.
20 năm sau gặp lại, ông Tư Kiếm cho biết, ông và ông Ba Sơn định đến giải cứu cho anh Trỗi và Nguyễn Hữu Lời, nhưng do người dân đổ ra quá đông nên không hành động được. Có vũ khí trong người mà phải cắn răng nh́n đồng đội bị bắt. Nỗi đau ấy cho tới tận ngày hôm nay vẫn nhói trong tim ông Tư Kiếm mỗi khi ông nhớ lại.
Video Clip ghi lại lời kể các nhân chứng về "sự kiện Cầu Công lư" và cuộc đời anh hùng Nguyễn Văn Trỗi:
Thanh Phúc - Lê Thọ B́nh, VTC News, ngày 14/10/08
NDVN, ngày 1/11/09
&fn=http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/articlefiles/72774-big_CaoVanVien1a.jpg',0,0,460,480))
